
توسعه انرژی خورشیدی در ایران؛ نیاز به بیش از ۲۵ هزار مگاوات ظرفیت و ضرورت بومیسازی تجهیزات
معاون توسعه شرکتهای دانشبنیان معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاست جمهوری با تأکید بر ضرورت گسترش فناوریهای بومی در صنعت انرژی خورشیدی اعلام کرد که کشور در سالهای آینده به بیش از ۲۵ هزار مگاوات ظرفیت نیروگاه خورشیدی نیاز خواهد داشت. به گفته وی، انتخاب مسیر مناسب سرمایهگذاری، توسعه تولید داخلی تجهیزات و گسترش فناوریهای ذخیرهسازی انرژی از مهمترین الزامات تحقق این هدف به شمار میروند.
به گزارش پایگاه خبری نوفه، نشست تخصصی «فنگفت» با موضوع «الزامات توسعه نیروگاههای خورشیدی در ایران» روز ۲۷ آبانماه با حضور تورج امرایی، معاون توسعه شرکتهای دانشبنیان و محمدمهدی نوربخش، دبیر ستاد توسعه اقتصاد دانشبنیان آب، انرژی و محیطزیست معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاست جمهوری، در محل معاونت علمی برگزار شد.
در این نشست، چالشهای توسعه نیروگاههای خورشیدی، ظرفیتهای داخلی صنعت، ضرورت بومیسازی تجهیزات و الزامات اقتصادی و فنی سرمایهگذاری در زنجیره تولید پنلهای خورشیدی مورد بررسی قرار گرفت.
تجربه توسعه نیروگاههای خورشیدی و شکلگیری شبکه شرکتهای دانشبنیان
تورج امرایی با اشاره به اهداف برگزاری این نشست، شناسایی ظرفیتها و چالشهای صنعت خورشیدی و بهرهگیری از دیدگاه متخصصان برای جهتدهی به برنامههای توسعه فناوری و فعالیت شرکتهای دانشبنیان را از محورهای اصلی آن عنوان کرد.
وی با اشاره به تجربه معاونت علمی در اجرای طرح نیروگاههای هیبریدی و خورشیدی در دستگاههای اجرایی اظهار کرد که در ابتدای اجرای این طرح، نصب نیروگاههای خورشیدی روی سقف ساختمانها فرایندی نسبتاً ساده تصور میشد، اما در عمل چالشهای متعددی در زمینه استانداردها، زیرساختها، تجهیزات و الزامات فنی آشکار شد.
به گفته امرایی، اجرای این طرح زمینه شکلگیری شبکهای از شرکتهای دانشبنیان در حوزههای نظارت، اجرا، سازه و تجهیزات را فراهم کرد و در نهایت امکان نصب نیروگاههایی با مجموع ظرفیت حدود ۱۴ هزار کیلووات در ۱۲۰ ساختگاه به وجود آمد.
وی این تجربه را نشاندهنده اهمیت تدوین الزامات فنی و هماهنگی میان بخشهای مختلف در مسیر توسعه نیروگاههای خورشیدی دانست.
نیاز ایران به بیش از ۲۵ هزار مگاوات ظرفیت خورشیدی
معاون توسعه شرکتهای دانشبنیان با اشاره به وضعیت تولید و مصرف برق کشور در سال ۱۴۰۴ گفت: بر اساس آمار این سال، حدود ۴۰۶ تراواتساعت برق در کشور تولید شده که نزدیک به ۳۵۰ تراواتساعت آن به مصرفکنندگان رسیده است.
امرایی افزود: در صورتی که هدفگذاری شود ۱۰ درصد از برق مصرفی کشور از طریق انرژی خورشیدی تأمین شود، به حدود ۲۰ هزار مگاوات ظرفیت نیروگاه خورشیدی نیاز خواهد بود.
وی همچنین با تأکید بر ضرورت توسعه ظرفیت نیروگاههای خورشیدی در سالهای آینده، نیاز کشور به بیش از ۲۵ هزار مگاوات ظرفیت در این حوزه را مطرح کرد.
امرایی در ادامه، توسعه بخشهایی از زنجیره تولید پنل خورشیدی در داخل کشور را ضروری دانست و بر افزایش ظرفیت مراکز و کارخانههای تبدیل سلولهای آماده به پنل خورشیدی تأکید کرد. به گفته وی، ظرفیت فعلی تولید پنل خورشیدی با نیاز واقعی کشور فاصله دارد و توسعه این بخش باید با سرعت بیشتری دنبال شود.
بومیسازی اینورترها؛ گامی برای توسعه تجهیزات خورشیدی داخلی
یکی از محورهای مهم مطرحشده در این نشست، توسعه تولید داخلی اینورترهای مورد استفاده در نیروگاههای خورشیدی بود.
به گفته امرایی، در نخستین مرحله، تولید ۱۵۰ مگاوات اینورتر با مشارکت شرکتهای دانشبنیان هدفگذاری شده است. این اقدام علاوه بر تأمین بخشی از نیاز داخلی، میتواند زمینه ارتقای توان فنی شرکتهای ایرانی و حضور آنها در بازار تجهیزات نیروگاهی را فراهم کند.
وی تأکید کرد که حمایت از تولید داخل نباید به یک محصول یا تجهیز خاص محدود شود و لازم است سایر تجهیزات مورد نیاز نیروگاههای خورشیدی نیز با توجه به ظرفیت شرکتهای فناور کشور در برنامههای توسعه و بومیسازی قرار گیرند.
تغییرات سریع فناوری و ضرورت سرمایهگذاری هوشمندانه در صنعت خورشیدی
امرایی با اشاره به تحولات سریع فناوری در صنعت انرژی خورشیدی، زنجیره تولید پنلها را شامل مراحل مختلفی از تولید سیلیکون متال، پلیسیلیکون، شمش و ویفر تا ساخت سلول و پنل معرفی کرد. وی همچنین به ارتباط این زنجیره با صنعت تولید تراشههای الکترونیکی اشاره کرد.
به گفته وی، ورود به تمامی مراحل این زنجیره نیازمند سرمایهگذاری قابل توجه و بررسی دقیق توجیه فنی و اقتصادی است. تجربه برخی کشورهای تولیدکننده نیز نشان میدهد که توسعه صنعت پنل خورشیدی لزوماً به معنای بومیسازی تمام مراحل تولید نیست؛ برای نمونه، بخش قابل توجهی از ظرفیت تولید پنل در کشورهایی مانند ترکیه، بر واردات سلول و تبدیل آن به پنل خورشیدی متکی است.
معاون توسعه شرکتهای دانشبنیان، سرعت تغییر فناوری را یکی از مهمترین ملاحظات سرمایهگذاری در این صنعت دانست و به فناوریهای جدید سلولهای خورشیدی مانند TOPCon اشاره کرد که در حال جایگزینی با نسلهای قبلی هستند. همچنین فناوریهایی مانند پروسکایت میتوانند در سالهای آینده تحولات تازهای در صنعت خورشیدی ایجاد کنند.
وی خاطرنشان کرد که سرمایهگذاری بدون توجه به روند تغییر فناوری ممکن است موجب کاهش کارایی و رقابتپذیری تجهیزات پیش از رسیدن خطوط تولید به مرحله بهرهبرداری اقتصادی شود. از این رو، انتخاب بخشهای مناسب زنجیره تولید و تعیین مقیاس سرمایهگذاری باید بر اساس مطالعات دقیق فنی و اقتصادی انجام گیرد.
توسعه نیروگاههای خورشیدی خانگی با مبدلهای هیبریدی و ذخیرهسازها
در بخش دیگری از این نشست، ضرورت توسعه نیروگاههای خورشیدی خانگی و تجهیزات مورد نیاز برای بهرهبرداری پایدار از آنها مورد توجه قرار گرفت.
امرایی با بیان اینکه گسترش نیروگاههای خورشیدی خانگی بدون فراهمکردن امکان تأمین برق در زمان قطع شبکه با محدودیت مواجه خواهد شد، دو تجهیز اصلی مورد نیاز این نیروگاهها را مبدلهای هیبریدی و سامانههای ذخیرهسازی انرژی عنوان کرد.
به گفته وی، معاونت علمی با همکاری سازمان انرژیهای تجدیدپذیر و بهرهوری انرژی برق (ساتبا)، توسعه مبدلهای هیبریدی در ظرفیتهای مختلف را دنبال میکند تا امکان استفاده از این تجهیزات برای گروه گستردهتری از مصرفکنندگان فراهم شود.
وی همچنین توسعه ذخیرهسازهای انرژی را از نیازهای مهم صنعت خورشیدی دانست و ابراز امیدواری کرد که با استفاده از ظرفیت طرحهای تولید بار اول، زمینه بومیسازی و گسترش تولید این تجهیزات در کشور فراهم شود.
ظرفیت نیروگاههای خورشیدی نصبشده به حدود ۶۳۰۰ مگاوات رسید
معاون توسعه شرکتهای دانشبنیان در ادامه به وضعیت ظرفیت نصبشده نیروگاههای خورشیدی در کشور اشاره کرد و گفت: بر اساس گزارشهای ارائهشده، ظرفیت نیروگاههای خورشیدی نصبشده به حدود ۶۳۰۰ مگاوات رسیده است.
وی افزود که در مقطعی، میزان تولید برق این نیروگاهها به حدود ۴۵۰۰ مگاوات افزایش یافته است. این ظرفیت با توسعه زیرساختها و رفع موانع فنی میتواند سهم بیشتری در تأمین برق کشور داشته باشد.
نقش شرکتهای دانشبنیان در آینده صنعت انرژی خورشیدی ایران
امرایی در پایان با تأکید بر ضرورت استفاده از دیدگاه متخصصان و ظرفیت شرکتهای دانشبنیان اظهار کرد که توسعه صنعت انرژی خورشیدی فرایندی بلندمدت است و تحقق اهداف آن به هماهنگی میان دستگاههای اجرایی، بخش خصوصی و مجموعههای فناور نیاز دارد.
به گفته وی، معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاست جمهوری تلاش میکند با شناسایی نیازهای فناورانه، حمایت از تولید داخلی و تقویت فعالیت شرکتهای دانشبنیان، زمینه توسعه صنعت خورشیدی و افزایش سهم انرژیهای تجدیدپذیر در تأمین برق کشور را فراهم کند.











