به گزارش نوفه،مقامات آمریکایی و منطقه روز دوشنبه اعلام کردند که مذاکرات طولانی که نتوانست به پیشرفتی بین ایالات متحده و ایران منجر شود، حرف آخر مذاکرات نبود، زیرا خطوط اختلاف دو طرف – عمدتاً بر سر جاهطلبیهای هستهای تهران – بیشتر مورد توجه قرار گرفت.
یک منبع آگاه از مذاکرات گفت که روز شنبه در اسلامآباد، مذاکرهکنندگان آمریکایی پیشنهاد توقف ۲۰ ساله غنیسازی اورانیوم ایران را دادند. ایران در پاسخ، پیشنهادی برای تعلیق پنج ساله ارائه داد که به گفته یک مقام آمریکایی، ایالات متحده آن را رد کرده است.
این شکاف، فعلاً، حل نشده باقی مانده است. اما این جزئیات، چالشهای پیش روی مذاکرات را نشان میدهد.
به گفته افراد آگاه، دونالد ترامپ، رئیس جمهور، در صورت باور به اینکه تهران آماده تسلیم شدن در برابر خواستههای اوست، همچنان آماده از سرگیری مذاکرات حضوری به زودی است.
یک منبع آگاه از مذاکرات به سیانان گفت که مقامات ترامپ در حال بررسی جزئیات یک دیدار حضوری احتمالی دوم با مقامات ایرانی قبل از انقضای آتشبس در ۲۱ آوریل هستند، اگرچه مشخص نیست که آیا چنین دیداری محقق خواهد شد یا خیر.
این منبع با توصیف این مذاکرات به عنوان مذاکرات مقدماتی، گفت که مقامات در حال بررسی تاریخها و مکانهای احتمالی هستند، در صورتی که مذاکرات جاری با ایران و میانجیگران منطقه در روزهای آینده پیشرفت کند. این منبع گفت: «ما باید آماده باشیم تا در صورت پیشرفت اوضاع به آن سمت، به سرعت موضع خود را اعلام کنیم.»
اما با توجه به مقاومت قبلی ایران در برابر تعدادی از خواستههای ایالات متحده، مشخص نیست که تهران به این زودیها تسلیم شرایط ترامپ شود، حتی با وجود اینکه ایالات متحده صبح دوشنبه محاصره بنادر ایران را آغاز کرد. علاوه بر یافتن یک بازه زمانی مورد توافق برای توقف غنیسازی اورانیوم، اختلاف نظر در مورد آنچه باید با ذخایر مواد هستهای با غنای بالا ایران انجام شود نیز وجود دارد.
و با توجه به اینکه تنگه هرمز هنوز عملاً بسته است، ایران معتقد است که از اهرم فشار قابل توجهی بر ایالات متحده برخوردار است، موضعی که برای مذاکرهکنندگان در اسلامآباد در این آخر هفته روشن بود.
ترامپ و معاون رئیس جمهور جی. دی. ونس دیدگاه متفاوتی دارند: پس از هفتهها جنگ، ایران به شدت تضعیف شده است و عاقلانه است که همه خواستههای آنها را بپذیرد. از دیدگاه آنها، این محاصره یک تاکتیک فشار دیگر است – مقامات گفتند که هدف آن افزایش فشار بر ایران برای بازگشت به مذاکرات به شیوهای آشتیجویانهتر است.
ترامپ روز دوشنبه گفت که ایران صبح همان روز با دولت تماس گرفته و “آنها خیلی دوست دارند به توافق برسند.” او مشخص نکرد که چه کسی این تماس را برقرار کرده یا چه کسی در واشنگتن آن را دریافت کرده است. درست یک روز قبل، او گفته بود که برایش مهم نیست که آیا توافقی حاصل میشود یا خیر.
این محاصره همچنین عدم قطعیت جدیدی را به اوضاع وارد کرده است – به عنوان مثال، هنوز مشخص نیست که ایالات متحده تا چه حد حاضر است برای اجرای آن به صورت نظامی اقدام کند و ایران چگونه ممکن است در روزها و هفتههای آینده واکنش نشان دهد.
افراد آشنا با مذاکرات گفتند که مقامات دولت همچنان امیدوارند که یک راه خروج دیپلماتیک قابل دستیابی باشد. آنها گفتند که بسته به سرعت مذاکرات در روزهای آینده، ایالات متحده و ایران میتوانند مهلت آتشبس را نیز تمدید کنند تا زمان بیشتری فراهم شود.
یک مقام آمریکایی گفت: “تعامل بین ایالات متحده و ایران ادامه دارد و تلاش برای دستیابی به توافق رو به جلو است.”
یک منبع منطقهای به سیانان گفت که ممکن است دور دیگری از مذاکرات برگزار شود و ترکیه در تلاش است تا شکافهای بین دو طرف را پر کند. جلسه ۲۱ ساعته روز شنبه در اسلامآباد، اوج هفتهها مذاکره با مقامات ارشد آمریکایی و واسطهها از جمله پاکستان، ترکیه، مصر و عمان و سایر کشورها بود.
قبل از توافق همه طرفها بر سر اسلامآباد، چندین مکان برای مذاکرات روز شنبه، از جمله ژنو، وین و استانبول، مطرح شده بود. منبع آگاه از مذاکرات گفت که ژنو و اسلامآباد دوباره به عنوان گزینههای بالقوه برای دور دیگری روی میز هستند.
نکات مورد اختلاف در مذاکرات
به گفته منابع آگاه از مذاکرات، با وجود اینکه جلسه روز شنبه بیش از حد انتظار طول کشید، مقامات دولت استدلال میکنند که دستیابی به توافق نهایی در یک جلسه همیشه بعید است. در عوض، مقامات پیشبینی کرده بودند که مذاکرات آخر هفته گذشته احتمالاً یکی از مذاکرات متعدد در طول آتشبس دو هفتهای باشد.
این منابع گفتند که ترامپ و همچنین بسیاری از نزدیکترین مشاورانش مشتاق موفقیت آتشبس و دستیابی دو طرف به یک راهحل دیپلماتیک هستند. بسیاری از مقامات دولتی تمایل کمی به از سرگیری حملات نظامی دارند و بسیاری اذعان دارند که آمریکاییها نیز از جنگ بیتاب شدهاند.
ونس، هنگام ترک اسلامآباد در اوایل روز یکشنبه، گفت که «بهترین و نهاییترین» پیشنهاد را روی میز گذاشته است و اظهار داشت که هنوز زمان برای پذیرش تمام شرایط ایالات متحده توسط ایران وجود دارد.
روز دوشنبه، او گفت که توپ در زمین ایران است.
او به برت بایر از فاکس نیوز گفت: «آنها به سمت ما حرکت کردند، اما به اندازه کافی پیش نرفتند.»
وی افزود: «من فکر میکنم واقعاً یک معامله بزرگ در اینجا وجود دارد، اما به نظر من، برداشتن گام بعدی بر عهده ایرانیها است.»
وی جی دی ونس، رئیس جمهور آمریکا، در حالی که جارد کوشنر (وسط) و استیو ویتکاف (چپ) در یک کنفرانس خبری پس از دیدار با نمایندگان پاکستان و ایران در اسلام آباد پاکستان، روز یکشنبه صحبت میکنند.
جی دی ونس، معاون رئیس جمهور، در حالی که جارد کوشنر (وسط) و استیو ویتکاف (چپ) در یک کنفرانس خبری پس از دیدار با نمایندگان پاکستان و ایران در اسلام آباد پاکستان، روز یکشنبه صحبت میکنند.
ژاکلین مارتین/پول/گتی ایمیجز
اما بسیاری از «خطوط قرمزی» که ایالات متحده برای ایران تعیین کرده است، شرایطی هستند که تهران قبلاً آنها را رد کرده است.
به گفته یک مقام کاخ سفید، پارامترهای غیرقابل مذاکره شامل پایان دادن ایران به تمام غنیسازی اورانیوم خود؛ برچیدن تأسیسات اصلی غنیسازی هستهای خود که در جریان بمباران ایالات متحده در ماه ژوئن به شدت آسیب دیدند؛ و بازیابی بیش از ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای بالا که گمان میرود در زیر زمین دفن شده باشد، میشود.
به نظر میرسد اختلاف هستهای نسبت به قبل از شروع جنگ تغییری نکرده است. امتناع ایران از دست کشیدن از غنیسازی و تحویل ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم با درجه خلوص نزدیک به بمب بود که باعث شد دور قبلی مذاکرات به رهبری استیو ویتکاف و جارد کوشنر متوقف شود.
ترامپ پیش از این ادعا کرده بود که ایالات متحده و ایران برای از بین بردن آنچه او «غبار هستهای» مینامد، با هم همکاری خواهند کرد، هرچند به نظر میرسید ایران هیچ واکنشی نشان نداده است.
مشخص نبود که آیا پیشنهاد قبلی، که در آن ایالات متحده در ازای توقف تمام غنیسازی توسط تهران، سوخت هستهای را برای یک دهه در اختیار ایران قرار میداد، هنوز روی میز است یا خیر.
به گفته ترامپ و سایر افراد آشنا با مذاکرات، در حالی که مذاکرات روز شنبه در لحظاتی دشوار بود، دو طرف پس از ساعتها گذراندن پشت درهای بسته، به نوعی احترام به یکدیگر دست یافتند.
ونس روز دوشنبه گفت که تیم مذاکرهکننده ایران در پاکستان در موقعیتی نبود که بتواند «به توافق برسد» و آنها مجبور شدند برای دریافت تأیید به تهران برگردند – که نشان میدهد به همین دلیل است که ایالات متحده در نهایت اسلامآباد را ترک کرد.
به گفته وزیر امور خارجه ایران، به نظر میرسد که جلسات تا لحظات پایانی به طور مثمر ثمر پیش رفته است.
عباس عراقچی در X نوشت: «در مذاکرات فشرده در بالاترین سطح در ۴۷ سال گذشته، ایران با حسن نیت برای پایان دادن به جنگ با ایالات متحده وارد تعامل شد. اما وقتی تنها چند سانتیمتر با «توافقنامه اسلامآباد» فاصله داشتیم، با حداکثرگرایی، تغییر اهداف و محاصره مواجه شدیم.»
چرا ترامپ به محاصره روی آورد
محاصره دریایی ایالات متحده تأکید میکند که چگونه بازگشایی تنگه هرمز به سرعت به هدف اصلی جنگ تبدیل شده است، زیرا برای مقامات آمریکایی به طور فزایندهای روشن شد که ایران هم مایل و هم قادر است هفتهها گلولهباران را تحمل کند تا کنترل خود را بر این آبراه حفظ کند.
اما این اقدامی است که خطرات جدیدی را نیز برای نیروی دریایی ایالات متحده ایجاد میکند، نیروی دریایی که با تهدیدات نامتقارن قایقهای تندرو، پهپادها و مینهای ایرانی در آبراه مورد مناقشه روبرو است. مقامات ترامپ پیش از این، برداشتن چنین گام چشمگیری را به امید یافتن راههای جایگزین که ممکن است جریان نفت از طریق تنگه را افزایش داده و قیمت انرژی را پایین نگه دارد – از جمله ارائه بیمه اتکایی نفتکشها، مطرح کردن چشمانداز اسکورتهای دریایی و حتی لغو برخی تحریمها بر فروش نفت خود ایران – به تعویق انداخته بودند. یک ناوشکن آمریکایی روز شنبه عملیات مینروبی را در تنگه هرمز انجام میدهد.
یک ناوشکن آمریکایی روز شنبه عملیات مینروبی را در تنگه هرمز انجام میدهد.
گروهبان یکم مایکل هانیست/روابط عمومی فرماندهی مرکزی ایالات متحده
با این حال، با توجه به اینکه رژیم ایران در حال تثبیت قدرت خود و اعلام برنامههایی برای اعمال یک سیستم عوارض دائمی است که کنترل خط کشتیرانی را در دست داشته باشد، مقامات آمریکایی در چند هفته گذشته برنامهریزی جدیتری را برای قطع منبع اصلی درآمد ایران آغاز کردهاند، شخصی که با مباحث داخلی آشنا است، گفت: این محاصره شاید بهترین گزینه رو به کاهش ترامپ برای کاهش کنترل ایران بر تنگه باشد، تحلیلگران انرژی که آن را بسیار کمخطرتر از حمله زمینی و با احتمال موفقیت بیشتر از ادامه بمبارانهای ایالات متحده میدانند، میگویند.
گرگوری برو، تحلیلگر ارشد ایران و بخش انرژی در گروه اوراسیا، گفت که رژیم احتمالاً میتواند حداقل سه تا چهار هفته آینده در برابر فشار اقتصادی مقاومت کند، قبل از اینکه درد آن قابل توجه شود.
اما به دلیل لغو تحریمهای نفتی ایران توسط ایالات متحده در هفتههای پیش، زمانی که ترامپ بیشتر بر افزایش عرضه جهانی نفت متمرکز بود تا بازپسگیری کنترل تنگه، این امر میتواند حتی بیشتر طول بکشد. نرمش قبلی به ایران اجازه داد میلیونها بشکه بیشتر را به کشورهای دیگری که ناگهان اجازه خرید نفت آن را داشتند، صادر کند و به این کشور پشتوانه مالی بیشتری برای مقاومت در برابر محاصره بدهد.
برو گفت: “آنها در حال حاضر نفت روی آب دارند. این نشان میدهد که آنها میتوانند برای مدتی در برابر محاصره مقاومت کنند.”
در همین حال، محاصره احتمالاً توانایی کاخ سفید را برای مدیریت قیمتهای بالاتر بنزین آزمایش خواهد کرد. توقف صادرات نفت ایران به این معنی است که آنچه که از تنگه به دست میآمد، به طور کامل قطع خواهد شد و بحران عرضه انرژی جهانی را بدتر میکند – و قیمتهای گران بنزین ایالات متحده را که از قبل هم گران بودند، حتی بالاتر میبرد.
