به گزارش پایگاه خبری نوفه، با بالا گرفتن تنشها و احتمال تداوم درگیری میان ایران و آمریکا، بسیاری از تحلیلها همچنان بر بازار نفت تمرکز دارند؛ اما واقعیت این است که اثرات اقتصادی این بحران، بسیار فراتر و سریعتر از آن چیزی است که تصور میشود، در حال گسترش است.
نشانهها همین حالا هم قابل مشاهدهاند. قیمت بلیت هواپیما افزایش یافته، هزینههای حملونقل بالا رفته و در بسیاری از کشورها، قیمت مواد غذایی بهتدریج در حال افزایش است. اینها تنها آغاز یک موج تورمی هستند؛ موجی که به گفته کارشناسان، هنوز بهطور کامل به مصرفکنندگان نرسیده است.
کارشناسان هشدار میدهند که این شرایط میتواند بهزودی فشار جدیتری بر خانوارها وارد کند؛ بهطوری که درآمد افراد دیگر مانند گذشته پاسخگوی هزینههای زندگی نخواهد بود. در این میان، سوال مهم این است که آیا اقتصادها توان تحمل این فشار را دارند یا بخشهای غیرنفتی بهزودی با بحران جدی مواجه میشوند؟
اولین قربانیان: گردشگری و حملونقل
یکی از اولین بخشهایی که تحت تأثیر قرار گرفته، صنعت گردشگری و بهویژه خطوط هوایی است. افزایش قیمت سوخت و هزینههای بیمه باعث شده سفر برای بسیاری از مردم گرانتر شود و همین موضوع به کاهش تقاضا و افت ارزش سهام شرکتهای هواپیمایی منجر شده است.
اما تأثیر این افزایش هزینهها به همینجا ختم نمیشود؛ زنجیره تأمین جهانی نیز تحت فشار قرار گرفته و این موضوع به افزایش قیمت کالاهای مصرفی از جمله مواد غذایی و پوشاک دامن زده است.
تغییر بزرگ در اقتصاد جهانی: از بهرهوری به تابآوری
در دهههای گذشته، اقتصاد جهانی بر بهینهسازی زنجیره تأمین تمرکز داشت؛ اما حالا شرایط تغییر کرده است. کشورها به سمت ذخیرهسازی کالاها و افزایش تابآوری اقتصادی حرکت میکنند.
کشورهایی که توانایی ذخیرهسازی منابع و ایجاد مسیرهای جایگزین حملونقل را دارند، در این بحران عملکرد بهتری خواهند داشت. در مقابل، کشورهایی که به مسیرهای محدود و حساس مانند تنگهها وابستهاند، با ریسک بالاتری مواجه خواهند شد.
تورم، کاهش تقاضا و خطر رکود
افزایش شدید قیمت نفت و انرژی، همزمان دو اثر متضاد ایجاد میکند:
از یک سو تورم افزایش مییابد و از سوی دیگر، مردم به دلیل گرانی، مصرف خود را کاهش میدهند. این ترکیب خطرناک میتواند اقتصاد جهانی را به سمت رکود تورمی (Stagflation) سوق دهد.
برخی تحلیلگران حتی معتقدند اگر این بحران ادامهدار شود، رکود جهانی تقریباً اجتنابناپذیر خواهد بود.
چه کسی بیشترین آسیب را میبیند؟
در نهایت، بیشترین فشار بر دوش مصرفکنندگان خواهد بود. با این حال، در برخی کشورها دولتها ممکن است با پرداخت یارانهها بخشی از این فشار را کاهش دهند.
اما کشورهایی که توان مالی کمتری دارند، با چالشهای جدیتری روبهرو خواهند شد؛ از جمله افزایش کسری ارزی، تورم شدید و حتی ناآرامیهای اجتماعی.
آینده اقتصاد: تکنولوژی و تغییر ساختار جهانی
در کنار این بحران، روندهای بزرگتری نیز در حال شکلگیری است:
- افزایش نقش دولتها در اقتصاد
- حرکت به سمت تولید منطقهای
- سرمایهگذاری بیشتر در انرژیهای تجدیدپذیر
- رشد سریعتر فناوریهایی مانند هوش مصنوعی
کارشناسان معتقدند اقتصاد جهانی پس از این بحران، ساختاری متفاوت خواهد داشت؛ ساختاری که در آن تابآوری و امنیت، مهمتر از بهرهوری صرف خواهد بود.
